De maat van een LBK volgt uit het luchtdebiet en de luchtsnelheid. Met rekenvoorbeelden, de benodigde onderhoudsruimte en tips voor plaatsing.
De doorsnede van een luchtbehandelingskast volgt vooral uit de hoeveelheid lucht die de kast per uur moet verplaatsen en de luchtsnelheid waarop de kast is ontworpen. Hoe meer lucht, hoe groter de doorsnede. De lengte hangt af van de onderdelen die in de kast zitten, zoals de warmteterugwinning, de batterijen en de geluiddempers. In dit artikel leest u hoe u de maat van een LBK inschat, hoeveel ruimte u eromheen nodig heeft en waar u op let bij plaatsing.
Drie factoren bepalen hoe groot een LBK wordt.
Het luchtdebiet
Het luchtdebiet is de hoeveelheid lucht in m³ per uur. Dat volgt uit de functie van het gebouw, het aantal mensen, de processen en de wettelijke ventilatie-eisen. Het debiet is het startpunt van elke berekening.
De luchtsnelheid in de kast
Hoe lager de snelheid van de lucht door de kast, hoe groter de doorsnede en hoe lager de luchtweerstand. Een lagere weerstand betekent minder energieverbruik van de ventilatoren. Klimapedia (TU Delft) noemde in 2014 een snelheid van ongeveer 2,0 m/s bij kasten tot 2 m³/s (7.200 m³/h) en ongeveer 2,5 m/s bij grotere kasten. Nieuwe energiezuinige kasten worden op een lagere snelheid ontworpen. Eurovent hanteert in zijn energieklassen referentiesnelheden van 1,4 m/s (klasse A+) tot 2,2 m/s (klasse D). Voor de Energie-investeringsaftrek (EIA) 2026 geldt een maximale luchtsnelheid van 1,4 m/s bij nieuwbouw en 1,6 m/s bij bestaande gebouwen, of een Eurovent-label A+ (nieuwbouw) of A (bestaande bouw).
De samenstelling
Elke functie in de kast neemt lengte in: filters, warmteterugwinning, verwarmings- en koelbatterij, druppelvanger, bevochtiging, ventilatoren en geluiddempers. Een kast die alleen ventileert en filtert is dus korter dan een kast die ook koelt, ontvochtigt en geluid dempt.
De vuistregel is eenvoudig: doorsnede (m²) = luchtdebiet (m³/s) gedeeld door de luchtsnelheid (m/s). Het debiet in m³/h deelt u eerst door 3.600 om op m³/s uit te komen.
Rekenvoorbeeld 10.000 m³/h
10.000 m³/h is 2,78 m³/s. Bij een luchtsnelheid van 2,0 m/s is de benodigde doorsnede 1,39 m², ongeveer 1,18 bij 1,18 meter. Ontwerpt u op 1,6 m/s, dan wordt dat 1,74 m², ongeveer 1,32 bij 1,32 meter.
Rekenvoorbeeld 5.000 m³/h
5.000 m³/h is 1,39 m³/s. Bij 2,0 m/s is de doorsnede 0,69 m², ongeveer 0,83 bij 0,83 meter.
Met deze rekenregel schat u de doorsnede van de kast. De exacte binnen- en buitenmaat verschilt per fabrikant en maatreeks. Fabrikanten werken met vaste maten, dus de uiteindelijke kast is de eerstvolgende passende maat.
De lengte verschilt sterk per uitvoering. De keuze voor de warmteterugwinning maakt veel uit. Een warmtewiel bouwt compact. Een platenwisselaar maakt de kast langer. In de maattabel van één grote fabrikant is een kast met platenwisselaar bij dezelfde doorsnede 0,7 tot ruim 2 meter langer dan een kast met warmtewiel.
Geluiddempers vragen ook ruimte. Klimapedia noemt voor ingebouwde dempers een extra lengte van ongeveer drie keer de hoogte van de kast. Bij een gebouw waar geluid kritisch is, zoals een kantoor of school, telt dat mee in het ruimtebeslag.
Een LBK moet goed bereikbaar blijven voor onderhoud. Filters, ventilatoren en de warmtewisselaar moeten eruit kunnen. Fabrikanten schrijven daarom een vrije ruimte aan de bedieningszijde voor. TROX vermeldt in de Nederlandse handleiding van de X-CUBE dat de ruimte aan de service- en onderhoudszijde ten minste gelijk moet zijn aan de breedte van de kast. Andere fabrikanten noemen vaste maten, bijvoorbeeld 800 tot 1.100 mm afhankelijk van de kastmaat.
Voor een technische ruimte geeft Klimapedia een globale indicatie: een installatie van 10.000 m³/h met toe- en afvoer, filteren, verwarmen en koelen vraagt een luchtbehandelingsruimte van ongeveer 50 tot 60 m² bij een hoogte van 2,5 meter.
De plek hangt af van de maat en het gebouw.
Kleine units tot ongeveer 2.000 m³/h passen vaak boven een verlaagd plafond. Tot ongeveer 5.000 m³/h is een nevenruimte of berging meestal voldoende. Grotere kasten staan in een technische ruimte, op een installatievloer of buiten op het dak.
Bij een opstelling op het dak beoordeelt een constructeur of het dak het gewicht kan dragen. Voor een buitenopstelling is een weerbestendige uitvoering nodig. Grote kasten worden in secties geleverd en met een kraan op hun plek gehesen. Dat moet vooraf ingepland worden, want kraanhuur en een eventuele wegafzetting komen bij de installatie kijken.
Past de gewenste kast niet in de beschikbare ruimte, dan zijn er alternatieven.
Een kast met een warmtewiel is korter dan een kast met een platenwisselaar. Toevoer en afvoer kunnen in aparte units worden geplaatst, met een twincoil-systeem als warmteterugwinning. De twee units staan dan los van elkaar en worden verbonden met een leidingcircuit. Ook kan de installatie worden verdeeld over meerdere kleinere kasten per zone of verdieping. Een buitenopstelling bespaart binnen ruimte, maar vraagt om een draagkrachtig dak en extra aandacht voor geluid naar de omgeving.
Hoe groot is een luchtbehandelingskast voor 10.000 m³/h?
Bij een luchtsnelheid van 2,0 m/s is de doorsnede ongeveer 1,18 bij 1,18 meter, bij een energiezuiniger ontwerp met 1,6 m/s ongeveer 1,32 bij 1,32 meter. De buitenmaat is groter door de omkasting. In de maattabel van één grote fabrikant is een kast van deze grootte ongeveer 2,3 meter lang met een warmtewiel en ongeveer 3,5 tot 4 meter met een platenwisselaar.
Waarom kiest u voor een grotere kast dan strikt nodig?
Een grotere doorsnede verlaagt de luchtsnelheid en daarmee de luchtweerstand. De ventilatoren verbruiken dan minder stroom, gedurende de hele levensduur van de kast. Ook de EIA-eisen voor energiezuinige LBK's gaan uit van een lage luchtsnelheid.
Kan een luchtbehandelingskast in delen worden geleverd?
Ja. Grotere kasten worden in secties geleverd en op locatie samengebouwd. Dat maakt transport via een smalle doorgang of hijsen met een kraan eenvoudiger.
Wat zijn de afmetingen van een luchtbehandelingskast voor een kantoor?
Dat hangt af van het aantal werkplekken en de ventilatie-eis per persoon. Eerst wordt het luchtdebiet berekend, daarna volgt de maat uit de rekenregel in dit artikel.
Klima Groep ontwerpt luchtbehandelingssystemen op basis van het benodigde debiet, het rendement, het energiegebruik en het ruimtebeslag. Wij onderzoeken de functie van het gebouw, de bezetting en de bestaande ventilatievoorzieningen en adviseren een kast die past bij uw situatie. Daarna begeleiden wij de selectie, de inpassing en de inbedrijfstelling.
Lees meer over de werking in ons artikel luchtbehandelingskast voor bedrijven of bekijk ons aanbod op de pagina luchtbehandelingskasten. Neem contact op via 0546 589 000 voor een vrijblijvend adviesgesprek.
