Een luchtbehandelingskast regelt ventilatie, temperatuur en luchtkwaliteit in uw bedrijfspand. Lees hoe een LBK werkt, uit welke onderdelen het bestaat en wanneer het de juiste keuze is voor uw situatie.
Een luchtbehandelingskast regelt de ventilatie, temperatuur en luchtkwaliteit in bedrijfshallen, kantoren en productiefaciliteiten. Voor veel zakelijke gebouwen is het de ruggengraat van het klimaatsysteem. In dit artikel leest u hoe een LBK werkt, uit welke onderdelen het bestaat en wanneer het de juiste keuze is voor uw situatie.
Een luchtbehandelingskast, afgekort LBK, is een installatie die lucht aanzuigt, filtert, verwarmt of koelt en via een kanalenstelsel naar de gewenste ruimtes blaast. Het systeem combineert ventilatie en klimaatbeheersing in één centrale unit.
LBK's worden toegepast in bedrijfshallen, kantoorgebouwen, productiefaciliteiten, scholen en zorginstellingen. Overal waar grote hoeveelheden verse lucht nodig zijn en comfort of proceskwaliteit afhankelijk is van een stabiel binnenklimaat.
De term LBK wordt in de praktijk ook gebruikt als afkorting voor luchtbehandelingskast in het algemeen. In technische documentatie en aanbestedingen ziet u ook de afkorting AHU (Air Handling Unit).
Een LBK zuigt buitenlucht aan via een inlaatrooster. Die lucht doorloopt een reeks componenten voordat hij de ruimte ingaat. De volgorde en samenstelling van die componenten bepalen de prestaties van het systeem.
Het basisprincipe is altijd hetzelfde: buitenlucht komt binnen, wordt geconditioneerd en gaat schoon en op de juiste temperatuur de ruimte in. Verbruikte lucht wordt afgezogen en afgevoerd, of gedeeltelijk teruggewonnen via een warmtewiel of kruisstroom-wisselaar.
Filter
De eerste stap is filtratie. Grove filters houden stof, insecten en grof vuil tegen. Fijnere filters, zoals F7- of F9-filters, vangen fijnstof en allergenen af. In cleanrooms of farmaceutische productie worden HEPA-filters ingezet die deeltjes tot 0,3 micrometer tegenhouden.
Warmteterugwinning
Een warmteterugwinner haalt warmte uit de afgevoerde lucht en geeft die terug aan de inkomende buitenlucht. Dat verlaagt de verwarmingskosten aanzienlijk. Gangbare rendementen liggen tussen 70 en 90%. De meest toegepaste varianten zijn het warmtewiel en de kruisstroomwisselaar.
Verwarmingsbatterij
Een verwarmingsbatterij brengt de lucht op de gewenste aanvoertemperatuur. Dit kan via warm water van een cv-ketel of warmtepomp, of via elektrische verwarming. In combinatie met een warmtepomp haalt een moderne LBK een SCOP van 3,5 of hoger.
Koelbatterij
Voor koeling wordt een koelbatterij aangesloten op een chiller of een VRF- of HVRF-systeem. De koelbatterij koelt de lucht tot de gewenste temperatuur voordat die de ruimte ingaat.
Ventilator
De ventilator zorgt voor de luchtdruk die nodig is om lucht door het kanalenstelsel te transporteren. Moderne LBK's werken met EC-motoren (electronically commutated) die het toerental continu aanpassen aan de vraag. Dat bespaart tot 50% energie ten opzichte van motoren met een vaste snelheid.
Bevochtiging en ontvochtiging
In omgevingen waar de luchtvochtigheid nauwkeurig geregeld moet worden, zoals houtverwerking, drukkerijen of farmaceutische productie, bevat de LBK een bevochtiger of ontvochtigingsunit. De gewenste relatieve luchtvochtigheid ligt in de meeste productiehallen tussen 40 en 60%.
Het type ruimte bepaalt welke componenten en welk vermogen de LBK nodig heeft.
In een productiehal met machines die veel warmte produceren, is de koelcapaciteit leidend. De warmtelast van machines, verlichting en medewerkers bepaalt de minimale koelcapaciteit in kW. Een hal van 2.000 m² met zware productieapparatuur vraagt doorgaans een koelcapaciteit van 80 tot 150 kW, afhankelijk van de warmteproductie per m².
In een kantoorgebouw ligt de nadruk op comfort, energiebesparing en geluidsarm functioneren. Het geluidsniveau van de LBK en het kanalenstelsel is hier een factor. Gangbare geluidsniveaus in kantooromgevingen liggen onder de 35 dB(A) op de werkvloer.
In een cleanroom of farmaceutische ruimte gelden strikte eisen aan het aantal luchtverversingen per uur, de overdruk ten opzichte van omliggende ruimtes en de deeltjesconcentratie. Dat vereist een speciaal ontworpen LBK met HEPA-filtratie en een nauwkeurig geregeld ventilatiedebiet.
Een LBK verwerkt grote luchtvolumes van 2.000 tot meer dan 50.000 m³ per uur. Dat maakt het systeem bij uitstek geschikt voor grote bedrijfshallen, productiefaciliteiten en kantoorgebouwen met meerdere verdiepingen.
Daarnaast is een LBK de aangewezen oplossing als ventilatie en klimaatbeheersing gecombineerd moeten worden in één systeem. Een split-unit of VRF-systeem koelt en verwarmt, maar verzorgt geen gecontroleerde ventilatie met verse buitenlucht.
Tot slot is een LBK noodzakelijk als de luchtkwaliteit aan wettelijke eisen moet voldoen. De Arbowet stelt eisen aan het aantal luchtverversingen per uur en de concentratie van schadelijke stoffen. Een goed gedimensioneerde LBK voldoet daar automatisch aan.
Lees meer over de bredere context in onze complete gids industriële klimaatbeheersing.
Een LBK met warmteterugwinning is in de meeste situaties de verstandigste keuze. Het systeem hergebruikt 70 tot 90% van de warmte uit de afgevoerde lucht. Bij een bedrijfshal die 8 maanden per jaar verwarmd wordt, levert dat een besparing op van 25 tot 40% op de verwarmingskosten ten opzichte van een systeem zonder terugwinning.
De terugverdientijd van de extra investering in warmteterugwinning ligt doorgaans tussen 3 en 6 jaar, afhankelijk van de energieprijzen en het gebruikspatroon.
In grote bedrijfshallen met een plafond hoger dan 5 meter is een LBK vrijwel altijd gecombineerd met air-socks of luchtverdeelslangen. De LBK konditioneert de lucht; de air-socks verdelen die lucht gelijkmatig over de volledige hallengte zonder tochtverschijnselen op de werkvloer.
Die combinatie is energiezuinig, schaalbaar en goed aan te passen aan een herinrichting van de hal. Lees meer in ons artikel over air-socks en luchtverdeelslangen.
Een LBK vergt periodiek onderhoud om de prestaties en de levensduur te borgen. De belangrijkste onderhoudspunten zijn filtervervanging, reiniging van de warmtewisselaar, controle van de riemen en lagers van de ventilator en inspectie van de bevochtigingsunit op bacterievorming.
De frequentie hangt af van de toepassing. In een productiehal met veel stof of dampen is kwartaalonderhoud gebruikelijk. In een kantooromgeving volstaat halfjaarlijks onderhoud in de meeste gevallen.
Een onderhoudscontract geeft zekerheid over de beschikbaarheid van de installatie. Klima Groep verzorgt onderhoudscontracten op maat en is 24/7 bereikbaar bij storingen.
Wat is het verschil tussen een LBK en een airco?
Een airco koelt of verwarmt de lucht die al in de ruimte aanwezig is. Een LBK voert verse buitenlucht aan, filtert die en konditioneert hem voordat hij de ruimte ingaat. Een LBK verzorgt daarmee ook de ventilatie. In veel bedrijfsgebouwen werken beide systemen samen.
Hoe groot is een luchtbehandelingskast?
De afmetingen variëren sterk per vermogen en samenstelling. Een compacte LBK voor een kantoorruimte van 500 m² is circa 1,5 bij 0,8 bij 0,8 meter. Een grote industriële LBK voor een productiefaciliteit van 5.000 m² kan 6 bij 2 bij 2 meter meten en weegt 1.500 tot 3.000 kg.
Wat kost een luchtbehandelingskast?
De investering hangt af van het vermogen, de samenstelling en de complexiteit van het kanalenstelsel. Een volledige installatie voor een bedrijfshal van 1.000 m², inclusief warmteterugwinning en kanalenstelsel, ligt doorgaans tussen 35.000 en 80.000 euro. Klima Groep maakt de kostenraming inzichtelijk als onderdeel van het adviestraject.
Hoe lang gaat een luchtbehandelingskast mee?
Een goed onderhouden LBK heeft een technische levensduur van 20 tot 25 jaar. De ventilator en de warmtewisselaar zijn de componenten met de kortste levensduur; die worden doorgaans na 12 tot 15 jaar vervangen.
Klima Groep ontwerpt, levert en installeert luchtbehandelingskasten voor bedrijfshallen, productiefaciliteiten en kantoorgebouwen in Twente en Overijssel. Wij analyseren uw ruimte, uw warmtelast en uw luchtkwaliteitseisen en adviseren een systeem dat aansluit op uw situatie. Van technisch ontwerp tot oplevering en jaarlijks onderhoud: u heeft één aanspreekpunt.
Bekijk ons aanbod op de pagina luchtbehandelingskasten of neem contact op via 0546 589 000 voor een vrijblijvend adviesgesprek.
