Lees het verschil tussen natuurlijke en mechanische ventilatie, welke eisen het Bbl en het Arbobesluit stellen en welk systeem past bij uw bedrijfspand.
Natuurlijke ventilatie werkt op wind en temperatuurverschil, via ramen, roosters en dakopeningen. Mechanische ventilatie gebruikt ventilatoren en levert daardoor een gecontroleerde hoeveelheid lucht, ongeacht het weer. Voor de meeste bedrijfsgebouwen schrijft de wet geen systeem voor, wel een minimale hoeveelheid verse lucht. In dit artikel leest u wat de verschillen zijn, welke eisen gelden en welk systeem past bij uw pand.
Bij natuurlijke ventilatie stroomt lucht het gebouw in en uit door openingen in de gevel en het dak. De drijvende krachten zijn wind en temperatuurverschil. In een warm gebouw stijgt de lucht op: verse lucht komt binnen via lage openingen en verlaat het gebouw via hoge openingen. Dat heet het schoorsteeneffect. In hoge hallen is dat effect sterk.
Voordelen volgens de Air Infiltration and Ventilation Centre (AIVC): lage aanschafkosten, geen technische ruimte nodig en weinig onderhoud. Nadelen: weinig controle over de hoeveelheid lucht, zodat perioden met te weinig ventilatie afwisselen met perioden met te veel ventilatie en warmteverlies. Warmteterugwinning en filtering van de buitenlucht zijn bij natuurlijke ventilatie in de praktijk meestal niet haalbaar. Op lawaaiige of vervuilde locaties en in diepe gebouwen werkt natuurlijke ventilatie slecht.
Bij mechanische ventilatie zorgen ventilatoren voor de luchtverplaatsing. In Nederland worden ventilatiesystemen ingedeeld in vier typen:
Systeem D met een luchtbehandelingskast geeft de meeste controle. De hoeveelheid lucht is regelbaar, de buitenlucht wordt gefilterd en de warmte uit de afvoerlucht wordt teruggewonnen. Ook koelen, verwarmen en vochtregeling zijn mogelijk.
Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)
Voor nieuwbouw schrijft het Bbl een minimale ventilatiecapaciteit per persoon voor, bepaald volgens NEN 1087. Voor een kantoorfunctie en een industriefunctie is dat 6,5 dm³/s per persoon, voor een onderwijsfunctie 8,5 dm³/s en voor een winkelfunctie 4 dm³/s. De verse lucht moet rechtstreeks van buiten komen. Voor kantoor, industrie en onderwijs schrijft het Bbl geen systeemtype voor. Een uitzondering is horeca waar alcohol wordt geschonken: daar is mechanische aan- of afvoer verplicht met minimaal 3,8 dm³/s per m².
Arbobesluit
Het Arbobesluit (artikel 6.2) eist voldoende niet verontreinigde lucht op de arbeidsplaats. In een gebouw geldt daarvoor het Bbl. Een ventilatie-installatie moet daarnaast altijd bedrijfsklaar zijn, mag geen hinderlijke tocht veroorzaken en moet storingen signaleren waar dat nodig is voor de gezondheid. Het Arboportaal noemt als richtlijn minimaal 30 m³ verse lucht per uur per persoon bij licht werk en 50 m³ bij zwaarder werk.
Processen en stoffen
Komen er bij het werk stof, dampen of gassen vrij, dan vraagt het Arbobesluit aanvullende maatregelen, zoals bronafzuiging. Algemene ventilatie is dan vaak niet voldoende.
Natuurlijke ventilatie kan volstaan in een eenvoudige opslaghal met weinig mensen, weinig warmtelast en geen eisen aan luchtkwaliteit of vocht. Mechanische ventilatie is de betere keuze als:
Hybride ventilatie combineert beide. Het systeem werkt met natuurlijke ventilatie zolang dat volstaat en schakelt mechanische ventilatie bij als het nodig is. Volgens het internationale onderzoeksprogramma IEA EBC is het doel minimaal energieverbruik bij een acceptabele luchtkwaliteit en comfort. Hybride ventilatie vraagt een goede regeling op bijvoorbeeld CO2 en temperatuur.
Is mechanische ventilatie verplicht in een bedrijfspand?
Voor de meeste gebruiksfuncties niet. Het Bbl eist een minimale hoeveelheid verse lucht, geen systeemtype. Voor nieuwbouw in de horeca met alcoholschenking is mechanische aan- of afvoer van minimaal 3,8 dm³/s per m² wel verplicht.
Hoeveel ventilatie is nodig in een kantoor?
Voor nieuwbouw minimaal 6,5 dm³/s per persoon volgens het Bbl, ongeveer 23 m³ per uur. Het Programma van Eisen Gezonde Kantoren 2021 noemt voor hogere kwaliteitsklassen 40 tot 60 m³ per uur per persoon.
Kan ik met een airco ventileren?
Een gewone airco circuleert de lucht in de ruimte en voert geen verse buitenlucht aan. Voor ventilatie is een aparte voorziening nodig.
Werkt natuurlijke ventilatie in een hoge bedrijfshal?
Het schoorsteeneffect helpt, maar de hoeveelheid lucht hangt af van wind en temperatuur. In de winter betekent dat warmteverlies zonder terugwinning.
Klima Groep ontwerpt en realiseert industriële ventilatie voor bedrijfshallen, productieomgevingen en distributiecentra in Overijssel. Wij combineren ventilatie met warmteterugwinning, warmtepomptechniek, luchtfiltering en vochtbeheersing tot één systeem. Wilt u weten of uw ventilatie voldoet aan de huidige eisen of beter kan, dan analyseren wij uw installatie.
Lees ook ons artikel over industriële ventilatie in bedrijfshallen of bekijk de pagina industriële ventilatie in Overijssel. Neem contact op via 0546 589 000.
